Ukazała się długo zapowiadana płyta kompaktowa Ireneusza Sochy „Ja ostał się sam”, przynosząca niezwykłe ilustracje muzyczne skomponowane do opowiadań świadków Zagłady.
Na płycie znajdują się trzy cykle słowno-muzyczne – Goldberg, Ladner i Goldman – osnute wokół fragmentów wywiadów z żydowskimi świadkami Zagłady – przeprowadzonych przez kompozytora w latach 1990, 1992 i 2004. Cykl Ladner miał swoją premierę w Muzeum Okręgowym w Tarnowie w ramach wystawy Byliśmy w 2014. Cykle Goldberg i Goldman zabrzmiały publicznie po raz pierwszy w czasie koncertu Muzyka Życia: Świadkowie w Dębicy w roku 2024.
Istniejący materiał o Tarnowie (Ladner) miał się początkowo ukazać w formie kompaktu, jednak zabrakło wsparcia finansowego. Musiało minąć prawie dziesięć lat, aby udało się pozyskać potrzebne środki i w efekcie skomponować kolejne dwie części, tym razem o Dębicy (Goldberg i Goldman). W trakcie pracy nad krążkiem, Ladner uległ znacznym zmianom aranżacyjnym i brzmieniowym, a Goldberg stał się najważniejszym ogniwem płyty, przynosząc siedmioczęściową narrację o getcie, pracy w obozie w Pustkowie, ucieczce, ukrywaniu się w lesie i powrocie do domu. Całość zwieńczył Goldman – złożony z fragmentów nagranych podczas realizacji filmu dokumentalnego Na wieczność nie ma nic (Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Dębickiej, 2004). W warstwie dźwiękowej Ireneusz Socha nawiązuje do swoich doświadczeń w kreowaniu form słuchowiskowych poprzez wyważenie słowa mówionego i ilustracji muzycznych.
Ireneusz Socha przyjaźnił się z Izraelem Goldbergiem, Abrahamem Ladnerem i Meirem Goldmanem w czasach, kiedy nikt się nimi nie interesował i nie istniało jeszcze pojęcie „historii mówionej”. Nagrał ich wypowiedzi świadomie i za ich zgodą, wiedząc, że są bezcenne, i że powinny zostać upublicznione. Opowiadania – mimo iż osobiste – niosą uniwersalne przesłanie. Muzyka uwypukla wspomnienia, które stanowią memento dla współczesnych. Przedstawione historie wyrażają wolę życia – nawet w nieludzkim czasie i otoczeniu. Artysta szczęśliwie unika wydumanych, abstrakcyjnych form – oddając głos świadkom. To gest szczególnie ważki w czasach, kiedy nawet pamięć o Zagładzie służy polityce historycznej. Co równie istotne, prezentowana płyta ukazuje się w dobie współczesnego antysemityzmu, który – tak, jak przed laty – wyklucza nie tylko Żydów, ale i związane z nimi teksty kultury. Znów „ostali się sami”.
Nagrania wywiadów zostały udostępnione w oryginalnej formie na stronie Historia mówiona.
Płytę można zamówić pisząc pod adresem: is@dembitzer.pl
